10 Januar 2020

Šta videti u Istanbulu

Šta videti u Istanbulu – Kratki vodič

 

Istanbul – jedini grad koji leži na dva kontinenta, nekadašnja je prestonica 3 velika carstva: Rimskog, Vizantijskog i Otomanskog. Smešten na Bosforskom moreuzu između Mramornog i Crnog mora,

Istanbul je najnaseljeniji grad u Turskoj Republici i predstavlja privredno, kulturno i istorijsko središte zemlje. Jedan je od najnaseljenijih gradova na svetu, sedmi po veličini na svetu i najveći grad u Evropi. Istanbul se smatra mostom između Istoka i Zapada.

Prvi put je osnovan 660. godine pre n.e. kao Vizantion i postao je jedan od najvažnijih u istoriji. Smatra se da je ime grada izvedeno iz ličnog imena Bizas jer prema starogrčkoj tradiciji, naziv grada potiče od imena legendarnog kralja koji je predvodio grčke koloniste.

Zatim je ponovo osnovan 330. godine n.e. kao Konstantinopolj i bio je carska prestonica za 16 država. Ime je tad dobio po Konstantinu Velikom koji je pokušao promovisati naziv Novi Rim, međutim grad je ostao zapamćen kao Konstantinopolj.

Današnje ime grada vuče poreklo od sredonjovekovnog grčkog izraza koji znači ,,u/ka gradu“ i naziv Istanbul je počeo zvanično da se koristi širom sveta nakon uvođenja latiničnog pisma u turski jezik 1928. godine.

Na samom početku, Istanbul se smatrao polaznom tačkom širenja hrišćanstva tokom Rimskog i Vizantijskog carstva, međutim nakon osmanskog osvajanja on postaje islamska tvrđava i središte Osmanskog kalifata.

Ovako bogata istorija predstavlja najveću znamenitost grada i nalazi se na spisku Svetske baštine Uneska. Kao jedan od globalnih gradova, Istanbl se smatra jednom od najbrže rastućih ekonomskih metropola na svetu. Prema podacima iz 2017. godine, u Istanbul je pristiglo oko 9,16 miliona posetilaca što ga čini desetom najpopularnijom destinacijom na svetu.

Znamenitosti grada Istanbula

Aja Sofija

Aja Sofija jedan je od najvećih zatvorenih prostora na svetu, ukrašen predivnim fontanama iz 18. veka. Bila je hrišćansko svetilište, potom džamija i na kraju muzej. Crkva Svete mudrosti, kako je zovu, nalazi se preko puta velike Plave džamije. Sagradio ju je sultan po uzoru na crkvu Svete Sofije i predstavlja biser otomanskog carstva. Veličanstven je podvig u arhitektonskom i građevinskom smislu i čuvena je po svojoj neverovatnoj lepoti.

Prva bazilika bila je završena 360. godine, međutim izgorela je do temelja 532. godine pa ju je car Justinijan ponovo izgradio kao najlepšu hrišćansku crkvu Rimskog carstva za samo 5 godina. Nije štedeo bogatstvo za ovaj poduhvat pa je gotovo ispraznio carsku riznicu za potrebe njene rekonstrukcije. Rezultat rekonstrukcije je ogromna centralna kupola široka 30 metara koja počiva na dve polu-kupole i ogromnom potpornom stubu. Unutar građevine nalazi se Stub plača koji je napravljen od poroznog kamena, kvasi se vodom iz podzemnog rezervoara i navodno ima isceliteljske moći.

Kada je Istanbul pao u ruke Turaka, Aja Sofija postaje džamija, a kasnije su joj dodata četiri minareta koji je okružuju. Jedan minaret izgradio je Muhamed II osvajač, drugi je izgradio Bajazit, a preostala dva su delo Selima II.

Većina njenih dragocenosti je tokom vekova opljačnaka, ukradena su izrezbarena pozlaćena bronzana vrata kao i zlatni presto. Originalni mozaici kao i njeni prvi duplikati su nestali vrlo brzo, ali od onih koji su ostali, najlepši se nalazi u ženskoj galeriji i bez obzira što su loše očuvani oni izazivaju divljenje kod posetilaca, posebno mozaik Hrista Pantokratora.

Topkapi palata

Palata Topkapi je veliki otomanski dvor koji je bio glavna rezidencija svih turskih sultana Osmanovog roda 400 godina. Izgradnja palate je počela 1459. godine na zahtev Muhameda II. Tokom vekova se širila i dograđivala, a najveća ulaganja u palatu bila su 1509. godine nakon razornog zemljotresa i 1665. godine nakon požara.

Ona je bila srce Otomanskog carstva i iz palate su se vodili svi državni poslovi. Tu se nalazio i harem gde su sultanove mnogobrojne žene provodile vreme sa decom. Carska vrata vode do prvog dvorišta gde su bili uredi i uprava. Zatim, u drugo dvorište vode Vrata pozdrava gde se nalazila carska većnica i riznica. Vrata čednosti vode do trećeg dvorišta u kojima se nalaze harem i privatne sultanove odaje, a četvrto dvorište gleda na Bosfor i tu su bile privatne prostorije i građevine za dnevni boravak sultana.
Samo glavne prostorije otvorene su za javnost, a ostatak strogo čuvaju predstavnici ministarstva i oružane snage turske vojske.

Topkapi palata jedna je od glavnih turističkih atrakcija Istanbula, a 1985. godine stavljena je na listu svetskih baština i pod zaštitu UNESKA kao najbolji primer kompleksa palate iz Otomanskog perioda.

Plava džamija

Poznata pod nazivom Plava džamija, smeštena na najstarijem delu Istanbula, ova džamija predstavlja pravo umetiničko delo i nezaobilazno mesto za turiste. Pravo ime džamije je zapravo Džamija sultana Ahmeda. Razlog zašto je nazivaju plavom džamijom jeste taj što u enterijeru preovladava plava boja pločica.

Izgradnja je počela 1609. godine na prestižnom mestu nekadašnje Konstantinove palate gledajući na Aja Sofiju i Hipordom. Sultan Ahmed I je za gradnju džamije zadužio arhitektu Mehmed-agu koji je bio učenik slavnog Sinana. Organizacija izgradnje detaljno je opisana u 8 knjiga koje se danas mogu naći u prostorijama Topkapi palate. Svečano je otvorena 1617. godine molitvom sultana u državnoj loži.
Džamije obično imaju 4 minareta, odnosno stupova po kojima se prepoznaju, a džamija sultana Ahmeda ima čak 6. Unutrašnjost osvetljavaju sunčevi zraci koji ulaze kroz 260 prozora. Na njima su se nekad nalazila origanalno oslikana stakla koja su kasnije zamenjena replikama. Svaka od pločica koja se nalazi u enterijeru ručno je oslikana i izrezana, a ima ih 20000. Najstarije pločice oslikane su motivima cveća i drveća, a vidljivi su i neki apstraktni motivi koji savršeno dočaravaju stil Otomanskog Carstva.

Sulejmanova džamija

Izgradio ju je osmanski slutan Sulejman veličanstveni 1557. godine. Arhitekta džamije bio je Mimar Sinan, koji je započeo radove 1550. godine. Iako manje turista poseti ovu, nego recimo Plavu džamiju, Sulejmanova je dosta mirnija i monumentalnija. Cilj gradnje bio je da se vizuelno naglasi kontinuitet nasleđivanja od jednog do drugog sultana.

Velika kupola visine 53 metra i vitki minareti u uglovima dvorišta su prekrasan primer simetrije i elegancije. Dovršena je 1557. godine nakon samo 7 godina gradnje, a u kompleksu džamije se nalaze bogato ukrašeni mauzoleji. Tamo se takođe mogu videti i izvorni apartman džamijskog astronoma, bolnica, javna kuhinja, hamam, han i fontana. Iza same džamije nalazi se nekoliko čajdžinica sa terasama u nizu.

Ovo je po veličini druga džamija u Istanbulu i jedna od najznamenitijih građevina tog grada.

Veliki Bazar

Veliki Bazar u Istanbulu je izgrađen početkom 15. veka i predstavlja najveći zatvoreni tržni centar na svetu. Osnovao ga je Mehmet II odmah nakon što su Otomani osvojili Istanbul 1453. godine.
Trenutno je natkriveno 54 hiljade kvadratnih metara i zauzima skoro jednu celu gradsku četvrt.
Na Velikom Bazaru svaka ulica ima svoju namenu i činjenica da još uvek ima nekoliko tradicionalnih proizvođača, koji sami proizvode svoju robu, znači da još uvek živi snažna uspomena na period kada se šetnjom kroz bazar moglo naučiti ponešto iz pojedinih zanata.

Do skoro, Veliki Bazar bio je dom čak 5 džamija, od kojih je sada aktivna samo jedna. Ima 21 vrata, 2 bedema, 17 gostionica, 56 ulica, oko 4000 trgovinskih radnji i preko 30 hiljada zaposlenih.

Hipodrom

Prostrani trg Sultanhmeta u Istanbulu danas pruža samo bledu sliku onoga što je nekada bio. Veličanstveni Hipodrom, centar gradskih zbivanja u rimsko doba inspirisan cirkusom Maksimusom u Rimu, projektovan je za trke i ostale javne aktivnosti. Gradnja je započeta 203. godine, a završena je za vreme cara Konstantina 325 . godine. U to vreme Hipodrom je imao oblik potkovice i zauzimao pozamašnu površinu od 400 x 120 metara. Računa se da je mogao primiti više desetina hiljada gledalaca.

Bio je zatvoren visokim zidovima i imao je tribine sa 3 strane uz carsku ložu na četvrtoj, istočnoj. U centru trkačke staze se nalazio izdignut trotoar, poznat kao “spina”, centralna linija koja je služila da se saobraćaj za vreme trka odvija u pravoj liniji. Od brojnih statua i stubova koji su ukrašavali spinu, danas su preostala samo 3.

Carska loža je inače sadržala salu za ručavanje i odmor, i bila je direktno povezana sa palatom. Veza sa palatom je bila dodatna mera sigurnosti za slučaj nemira ili pobuna, koje su često izbijale baš na hipodromu. Po zauzimanju Carigrada 1204. godine, krstaši su bukvalno ogoleli Hipodrom pokupivši sve metalne delove da bi ih upotrebili za kovanje novca. Nakon turskog osvajanja Carigrada, Hipodrom je renoviran. Okolo su podigli neki od najlepših spomenika tog doba, dok tri originalna antička stuba još uvek stoje na istom mestu.

Hrana i piće

U Turskoj nikada nećete ostati gladni. Svaka ulica Istanbula vrvi od uličnih prodavaca hrane. Njihova glavna filozofija je nahraniti sve i pritom dobro zaraditi. Ova hrana je jako jeftina i dostupna svima. Obilazeći njihove štandove naići ćete na stotine slanih, slatkih, kiselih i ljutih specijaliteta. Turska kuhinja je zapravo spoj kuhinje centrale Azije, Bliskog istoka i Mediterana.

Postoji više obeležja turske kuhinje, a neka od njih su:

Burek – konzumira se kao glavno jelo ili međuobrok, a reč je o svima dobro poznatim slojevima tankog testa, punjenim različitim nadevima. U Turskoj postoji oko 10 različitih vrsta punjenja, a najpopularnija su svakako punjenje od feta sira, od mesa, spanaća i krompira.
Doner kebab – još jedan hit turske gastronomije. Reč je o turskoj verziji fast food-a, a pravi se od tankih odrezaka marinirane jagnjetine nanizanih na vertikalno postavljen ražnjić koji se rotira ispred grila.
Kofte – kod nas poznatije kao ćufte, predstavljaju mesne loptice koje se ručno prave od mlevenog mesa sa raznim začinima, a zatim se griluju, prže ili kuvaju u različitim sosevima. U Turskoj postoji oko 300 različitih vrsta kofti.
Mantije – predstavljaju važno mesto u istočnjačkoj kuhinji. Reč je o posebnom testu koje se puni začinjenom mešavinom više vrsta mesa koje se kuva ili priprema na pari. Serviraju se prelivene jogurtom, lukom i začinima.
Baklava – apsolutni hit među turskim poslasticama. Postoje brojne varijacije na temu baklave, ali po tradicionalnom receptu priprema se sa pistaćima čiji je ukus nenadmašiv. Ova poslastica se pravi od tankih kora, punjenja orašastim plodovima i sirupa.

Među mnoštvom restorana, oni koji su vredi svakog pomena jesu svakako 1994Istanbul i Nicole koji su otmeniji restorani sa malo višim cenama.

Ako tražite mesto na kom ćete pojesti nešto od tradicionalne kuhinje onda je za vas Roof Mezze 360.
Galata Kitchen i Velvet Cafe su mesta na kojima možete pronaći spoj više kuhinja, morska kao i tradicionalna jela po vrlo povoljnim cenama.

Muzeji i galerije

Arheološki muzej

Arheološki muzej Istanbula, koji se vodi kao jedan od najbogatijih u svetu, nalazi se u četvrti Eminon, na putu koji vodi ka Topkapi palati. Sastoji se od 3 muzeja, glavnog Arheološkog muzeja, Muzeja starih istočnjačkih radova i muzeja Enemeld Kiosk.

Arheološki muzej sadrži preko milion eksponata, koji predstavljaju skoro svaku eru i civilizaciju u svetskoj istoriji. Gradnju muzeja, započeo je slikar Osman Hamdi Bej 1881. godine. U muzeju se nalaze mnoge kolekcije, uključujući umetnička dela koja pripadaju različitim kulturama unutar granica otomanske imperije. Zahvaljujući sultanskom imperijalizmu, značajne su kolekcije sa područija Egipta, Sirije, Fenikije i Mesopotamije.

Najveće atrakcije u muzeju su sarkofag Aleksandra Velikog, sarkofag Licijana i sarkofag ožalošćenih žena. Oni predstavljaju najveličanstvenije postavke u muzeju.

Muzej tursko-islamske umetnosti

Ovaj muzej nalazi se u palati Ibrahim paše, prelepoj zgradi koja je napravljena za njega, koji je bio pre svega rođak, a zatim i veliki prijatelj Sulejmana Veličanstvenog. Izgrađena je 1524. godine, a 1983. godine je u nju useljen muzej. Nakon smrti Ibrahim paše, imala je različite namene.

Ovaj muzej sadrži više od 40 hiljada predmeta turske i islamske istorije od VII do XIX veka. Čuvena kolekcija turskih ćilima sadrži i tepihe koji prikazuju Holbeinove slike, kao i ostatke seldžučkih tepiha iz XIII veka. Vredni izloženi predmeti su otomanske vitrine sa postoljima u kojima se čuva Kuran, oslikani rukopisi, dok se u podrumu nalazi izložba evolucije turske kuće, od nomadskih šatora do palata iz XIX veka.

Muzej Pera

Muzej Pera predstavlja jednu od najpoznatijih istanbulskih galerija, u kojoj se nalaze neke od najboljih slika iz perioda kada su Otomani vladali. Pored slika, u galeriji se mogu naći i drugi umetički predmeti koji uključuju mnoštvo keramičkih posuda i ostalih predmeta iz Otomanskog carstva.
Pored redovne postave u kojoj se nalaze istorijski predmeti, u galeriji se mogu videti i neke slike velkih svetskih umetnika.

Muzej igračaka

Muzej igračaka privlači svačiju pažnju, a u njemu ćete se vratiti u svoje detinjstvo i vesele bezbrižne trenutke uz osmeh koji se pamti. Ovaj muzej je osnovan 2005. godine i ima izloženo u svojoj postavi preko hiljadu vrsta igračaka iz celog sveta. Posetom ovog muzeja sigurno ste osigurali vrlo ugodno provedeno vreme.

U gradu koji je toliko aktivan i živahan poput Istanbula, sa velikim brojem turista, šopova i zanimljivih stvari koje možete videti, boravak mora da bude jedno nezaboravno iskustvo koga ćete se rado sećati.
Ukusni specijaliteti, cene za svačiji džep, mnoštvo kulturno-istorijskih spomenika – sve ovo ga čini jednom od najprivlačnijih destinacija. Veseo. Šaren. Raznolik. Verovatno nijedan drugi grad nije tako uzbudljiv i zanimljiv kao Istanbul.

 

Kurs Eura Societe Generale banke

Valuta Zemlja Naziv valute Kupovni Srednji Prodajni
AUD Australijski dolar 64.9405 67.2959 69.6513
CAD Kanadski dolar 74.3887 77.0867 79.7847
CHF Švajcarski franak 107.9670 111.3062 114.6454
DKK Danska kruna 15.1963 15.7475 16.2987
EUR Evro 115.8091 117.5727 120.5120
GBP Funta sterlinga 129.9072 133.9249 137.9426
JPY Japanski jen 95.8500 99.3264 102.8028
NOK Norveška kruna 10.2056 10.5758 10.9460
RUB Ruska rublja 1.3663 1.4382 1.5101
SEK Švedska kruna 10.3588 10.7345 11.1102
USD Američki dolar 104.9563 108.2024 111.4485